Bệnh táo bón

Số lần đi tiêu có thể khác nhau giữa những người khỏe mạnh. Số lần đi tiêu bình thường là trong khoảng 2-3 lần/ngày, 3lần/tuần. Bất kỳ sự giảm bất thường nào về số lần đi tiêu thông thường và/hoặc đau trong khi đi tiêu được gọi là táo bón. Sự ứ hoặc khô phân sẽ làm phân cứng, dẫn đến đi tiêu khó. Điều này có thể do mất nước, chế độ ăn nhiều chất đạm, ít vận động, thường xuyên nhịn đi tiêu khi có nhu cầu, hoặc do tác dụng ngoại ý của một số thuốc.

táo bón

Nhiều thuốc có khả năng gây táo bón:

  • Thuốc kháng acid (chứa nhôm hoặc canxi)
  • Thuốc điều trị tiêu chảy
  • Thuốc kahsng histamin
  • Thuốc kháng muscarinic (được dùng trong điều trị bệnh Parkinson, như benzhexol, orphenadrine)
  • Thuốc đối vận canxi
  • Cholestyramine
  • Thuốc trị ho (như codein và thuốc ít gặp hơn là pholcodine)
  • Thuốc lợi tiểu (nếu mất nước xảy ra)
  • Chế phẩm có chứa sắt
  • Levodopa
  • Thuốc ức chế men oxy hóa monoamine (MAOls)
  • Thuốc giảm đau gây nghiện
  • Thuốc chống loạn thần phenothiazine
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA)
  • Alkloid vinca (như vincristine hoặc vinblastine)

Lời khuyên cho bệnh nhân bị táo bón

  • Nên ăn uống điều độ với khẩu phần chứa nhiều chất xơ (như trái cây, rau củ và ngũ cốc). Tuy nhiên, tránh thêm lượng chất xơ quá nhiều vào quá nhanh để tránh tích tụ khí trong ruột và có thể bị tiêu chảy. Nên thay đổi chế độ ăn trước khi dùng bất kỳ thuốc nhuận tràng nào.
  • Tập thể dục đều đặn và vận động có vai trò thiết yếu trong phòng ngừa táo bón.
  • Cố gắng uống tối thiểu 8-12 ly nước hoặc các thức uống khác mỗi ngày.
  • Cố gắng đi tiêu ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng hoặc 30 phút sau khi ăn để có được lợi ích từ phản xạ dạ dày-kết tràng.
  • Thuốc nhuận tràng chỉ nên được xem xét như là một phương cách cuối cùng khi can thiệp vào khẩu phần ăn liên tục bị thất bại.
  • Dùng thức ăn và nước uống có tính năng nhuận tràng (như sữa chua, mận chín và nước ép mận chín).
  • Mát-xa bụng (theo chiều kim đồng hồ) trong vài phút, 2 lần/ngày có thể giúp giảm táo bón.
  • Chọn loại thuốc nhuận tràng không tạo thành thói quen.
  • Nói chung, thuốc nhuận tràng chỉ nên dùng khi sự rặn có thể làm trầm trọng hơn một tình trạng bệnh hiện có (như đau thắt ngực), có nguy cơ chảy máu trực tràng, nhu động ruột bị giảm do thuốc, và khi bệnh nhân lớn tuổi bị yếu cơ vùng bụng và vùng chậu.
  • Dùng thuốc nhuận tràng tạo khối phân với ít nhất 1 ly nước, nhưng không nên dùng trước khi đi ngủ.
  • Thuốc nhuận tràng kích thích có hiệu quả 6-12 giờ sau khi dùng. Dùng thuốc vào buổi tối trước khi đi ngủ để có thê đi tiêu vào buổi sáng.
  • Thuốc nhuận tràng không nên dùng kéo dài trong trường hợp bình thường. Lạm dụng thuốc nhuận tràng có thể gây mất cân bằng điện giải, điều này có thể nguy hiểm.
  • Khi bổ sung chất xơ vào khẩu phần ăn, tăng dần khoảng 5 g/ngày cho đến khi đạt mức 20-35 g/ngày.
  • Không được nhịn đi tiêu khi có nhu cầu.

Điều trị táo bón

Thuốc nhuận tràng, thuốc xổ

  • Thuốc nhuận tràng tạo khối, như ispaghula hoặc psyllium, methylcellulose và các hợp chất liên quan, polycarbophil và sterulia, có tác dụng tương đối chậm, nhưng ít có khả năng cản trở hoạt động bình thường của ruột khi so với các thuốc nhuận tràng khác. Những thuốc này chứa các phân tử hấp thụ nước gấp nhiều lần so với thể tích của chúng, vì vậy tạo thành khối phân, thúc đẩy hoạt động của ruột. Chất tạo khối không được dùng trong những trường hợp tắc ruột hoặc phân khô.
  • Thuốc nhuận tràng thẩm thấu, như lactitol, macrogol, chế phẩm magne, natri sulfate, polyethylene glycol và sorbitol, phải được dùng đều đặn để có hiệu quả như mong đợi. Macrogol thường được dùng để thụt tháo ruột trước khi phẫu thuật hoặc khám bệnh. Thuốc này không được dùng dài hạn trong điều trị táo bón vì thuốc có thể gây mất cân bằng điện giải trong máu. Lactulose, được dùng trong điều trị dài hạn táo bón mạn tính, có thể gây đau quặn dạ dày và mất cân bằng điên giải.
  • Thuốc nhuận tràg kích thích, như bisacodyl, cascara, phenolphthalein, senna và natri picosulfate, cho tác dụng khởi đầu nhanh và chỉ được dùng khi các liệu pháp khác bị thất bại. Những thuốc này tác dụng lên đầu dây thần kinh ở thành ruột, gây co cơ ruột, nên tạo ra nhu động ruột. Thuốc nhuận tràng kích thích không nên dùng hơn một tuần vì thuốc có thể gây đau quặn bụng và tiêu chảy. Không dùng những thuốc này trong thai kỳ.
  • Chất bôi trơn, như dầu khoáng, làm phân mềm đi, đặc biệt trong trường hợp bị bệnh trĩ. Những chế phẩm này thường được khuyên dùng cho người cao tuổi hoặc những bệnh nhân suy nhược, và dùng để giảm bớt tình trạng khô phân.
  • Thuốc nhuận tràng làm mềm, như docusate, được dùng như một thuốc làm mềm phân. Thuốc tác dụng bằng cách kích thích sự bài tiết ở ruột, và bằng cách gia tăng sự thấm hút nước vào trong phân.
  • Nói chung, việc dùng quá nhiều thuốc nhuận tràng có thể làm cho cơ thể thải loại những vitamin và dưỡng chất cần thiết trước khi chúng được hấp thu. Thuốc cũng có thể gây tương tác với các thuốc khác khi dùng chung, phải dựa vào thuốc nhuận tràng để tạo ra nhu động.

Các lựa chọn điều trị khác

Thuốc điều hòa tiêu hóa, chống đầy hơi và kháng viêm

  • Chất chủ vận chọn lọc thụ thể 5-HT4, như prucalopride, được sử dụng trong điều trị táo bón mạn tính ở phụ nữ khi các thuốc nhuận tràng khác không thể làm thuyên giảm triệu chứng. Hiệu quả trên nam giới chưa được chứng minh.

Điều trị hỗ trợ

  • Nước ép mận chín, hạt lanh, chế phẩm bổ sung chất xơ, trà thảo dược, cám.

Tham khảo chuyên đề nhà thuốc thực hành

Ý kiến bạn đọc (0)

© 2018 Dược Sỹ Tư Vấn. Thiết kế Website bởi VietMoz.